Γλωσσάρι / Λεξικό Logistics

Στον χώρο των logistics και των διεθνών μεταφορών, κυκλοφορούν δεκάδες αγγλικοί όροι, συντομογραφίες και “περίεργα” αρχικά. Εδώ θα βρεις συγκεντρωμένες τις βασικές έννοιες, με απλές επεξηγήσεις.

Το γλωσσάρι συμπληρώνεται σταδιακά, σύμφωνα με τις ανάγκες της αγοράς και τις προτάσεις της Επιτροπής Logistics.

1. Βασικές έννοιες

Logistics: Το σύνολο των δραστηριοτήτων που αφορούν τη ροή υλικών, πληροφοριών και υπηρεσιών από τον προμηθευτή στον τελικό πελάτη (μεταφορά, αποθήκευση, απόθεμα, παραγγελιοληψία κ.λπ.).
Supply Chain (Εφοδιαστική αλυσίδα): Η “αλυσίδα” όλων των εμπλεκομένων: προμηθευτές, παραγωγή, αποθήκες, μεταφορές, πελάτες. Περιλαμβάνει logistics, αλλά και προμήθειες, παραγωγή, σχεδιασμό ζήτησης κ.λπ.
Lead Time: Ο χρόνος από τη στιγμή που “ζητάω κάτι” (π.χ. παραγγελία) μέχρι να το έχω διαθέσιμο. Μπορεί να είναι χρόνος παράδοσης, παραγωγής ή εξυπηρέτησης.
Service Level: Επίπεδο εξυπηρέτησης. Συνήθως εκφράζεται ως ποσοστό παραγγελιών που εκτελούνται σωστά και έγκαιρα (π.χ. 98% on-time, in-full).
SKU (Stock Keeping Unit): Μοναδικός κωδικός αποθέματος. Κάθε διαφορετικός συνδυασμός προϊόντος / χαρακτηριστικών (μέγεθος, χρώμα κ.λπ.) είναι άλλο SKU.
3PL (Third Party Logistics): Εταιρεία που παρέχει υπηρεσίες logistics για λογαριασμό άλλων (αποθήκευση, διανομή, cross-docking, VAS κ.λπ.).
4PL (Fourth Party Logistics): Πιο “στρατηγικός” πάροχος που συντονίζει πολλούς 3PL, μεταφορικές, αποθήκες κ.λπ., λειτουργώντας ως ενιαίο σημείο ευθύνης για την εφοδιαστική αλυσίδα.

2. Μεταφορές & έγγραφα

B/L (Bill of Lading): Θαλάσσια φορτωτική. Έγγραφο που αποδεικνύει τη φόρτωση του φορτίου σε πλοίο και συχνά λειτουργεί και ως παραστατικό τίτλου επί του εμπορεύματος.
AWB (Air Waybill): Αεροπορική φορτωτική. Συμβόλαιο μεταφοράς μεταξύ αποστολέα και αεροπορικής εταιρείας.
CMR: Διεθνής οδική φορτωτική (σύμβαση CMR). Χρησιμοποιείται στις διεθνείς οδικές μεταφορές εντός Ευρώπης και άλλων χωρών που έχουν υπογράψει τη σύμβαση.
LCL (Less than Container Load): Φορτίο που δεν γεμίζει μόνο του ένα container. Ο πελάτης μοιράζεται τον χώρο με άλλα φορτία.
FCL (Full Container Load): Φορτίο που καταλαμβάνει (ή νοικιάζει) ολόκληρο container, αποκλειστικά για έναν φορτωτή / παραλήπτη.
Groupage: Ομαδοποιημένη μεταφορά όπου μικρά φορτία από διαφορετικούς πελάτες συγκεντρώνονται σε ένα κοινό φορτίο / δρομολόγιο.
CBM (Cubic Meter): Κυβικό μέτρο. Βασική μονάδα μέτρησης όγκου σε θαλάσσιες και οδικές μεταφορές. Χρησιμοποιείται για υπολογισμό κόστους μαζί με το βάρος.
Demurrage: Χρέωση για χρήση container ή πλοίου πάνω από τον δωρεάν χρόνο που προβλέπεται (συνήθως μέσα στο λιμάνι).
Detention: Χρέωση για χρήση container εκτός λιμένα (π.χ. όταν ο πελάτης κρατάει το container υπερβολικά πολλές μέρες για εκφόρτωση).

3. Αποθήκη & απόθεμα

WMS (Warehouse Management System): Πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης αποθήκης. Παρακολουθεί θέσεις, κινήσεις, παραλαβές, αποστολές, picking κ.λπ.
FIFO / FEFO: Μέθοδοι διαχείρισης αποθέματος: FIFO (First In, First Out) – πρώτο που μπαίνει, πρώτο που βγαίνει. FEFO (First Expired, First Out) – πρώτο λήγει, πρώτο βγαίνει (σημαντικό για τρόφιμα, φάρμακα).
Cross-docking: Διαχείριση όπου τα εμπορεύματα δεν “κάθονται” στην αποθήκη, αλλά έρχονται και σχεδόν άμεσα ξαναφεύγουν, συχνά με ελάχιστη ή καθόλου αποθήκευση.
Picking: Η διαδικασία συλλογής των προϊόντων από τις θέσεις αποθήκευσης για την εκτέλεση παραγγελιών.
Inventory (Απόθεμα): Ποσότητα προϊόντων που έχει μια εταιρεία διαθέσιμη (σε αποθήκες, σε κίνηση κ.λπ.). Κοστίζει, αλλά είναι απαραίτητο για την εξυπηρέτηση.
Safety Stock (Ασφαλείας): Επιπλέον απόθεμα ασφαλείας, πέρα από το “θεωρητικά απαραίτητο”, για να καλύψει απρόβλεπτες αυξήσεις ζήτησης ή καθυστερήσεις προμηθειών.

4. Τελωνειακά & διεθνές εμπόριο

Incoterms: Διεθνείς εμπορικοί όροι που ορίζουν ποιος (αγοραστής ή πωλητής) αναλαμβάνει κόστη, ρίσκα και διαδικασίες σε κάθε σημείο της μεταφοράς. Υπάρχει ξεχωριστή σελίδα με αναλυτική παρουσίαση κάθε Incoterm.
HS Code (Harmonized System): Δασμολογική κλάση / κωδικός προϊόντος. Χρησιμοποιείται από τελωνεία σε όλο τον κόσμο για ταξινόμηση, δασμούς, στατιστική.
Customs Value (Δασμολογητέα αξία): Η αξία πάνω στην οποία υπολογίζονται δασμοί και φόροι. Περιλαμβάνει εμπορική αξία και, ανά περίπτωση, έξοδα μεταφοράς, ασφάλισης κ.λπ.
AEO (Authorised Economic Operator): Εγκεκριμένος οικονομικός φορέας. Καθεστώς εμπιστοσύνης που δίνουν οι τελωνειακές αρχές σε επιχειρήσεις με υψηλή συμμόρφωση και, ανά τύπο, τελωνειακές απλουστεύσεις και ασφάλεια εφοδιαστικής αλυσίδας.
Transit / Διαμετακόμιση: Καθεστώς στο οποίο το εμπόρευμα περνά από μια χώρα χωρίς να τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία εκεί, πηγαίνοντας σε άλλη χώρα προορισμού.
Customs Broker / Εκτελωνιστής: Επαγγελματίας / εταιρεία που αναλαμβάνει τη διεκπεραίωση τελωνειακών διαδικασιών (δηλώσεις, ταξινόμηση, επικοινωνία με τελωνεία κ.λπ.).

5. Συστήματα, δείκτες & υπηρεσίες

TMS (Transport Management System): Σύστημα διαχείρισης μεταφορών. Χρησιμοποιείται για σχεδιασμό δρομολογίων, κρατήσεις φορτίων, υπολογισμό κόστους, παρακολούθηση αποστολών.
KPI (Key Performance Indicator): Δείκτης απόδοσης. Στα logistics μπορεί να είναι on-time delivery, accuracy στο απόθεμα, κόστος ανά παλέτα κ.λπ.
SLA (Service Level Agreement): Συμφωνημένο επίπεδο υπηρεσίας. Περιγράφει σε νούμερα τι υπόσχεται ένας πάροχος (χρόνοι, ποσοστά επιτυχίας, ανταπόκριση σε περιστατικά κ.λπ.).
3PL Contract / Σύμβαση 3PL: Συμφωνία με πάροχο logistics (αποθήκη, διανομή κ.λπ.) που περιγράφει υπηρεσίες, χρεώσεις, SLA, ευθύνες, ρήτρες.
Track & Trace: Δυνατότητα παρακολούθησης μιας αποστολής (status, τοποθεσία, ιστορικό γεγονότων) σε πραγματικό ή σχεδόν πραγματικό χρόνο.

Σημείωση

Το γλωσσάρι αυτό δεν είναι εξαντλητικό και δεν αντικαθιστά την επίσημη ορολογία της νομοθεσίας ή των διεθνών οργανισμών. Στόχος του είναι να λειτουργήσει ως πρακτικός οδηγός για στελέχη και νέους επαγγελματίες στον χώρο των logistics.